De Raad van de Europese Unie heeft op 12 juni 2026 zijn onderhandelingspositie vastgesteld voor een verdere versterking van het Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM). Het voorstel moet de reikwijdte van het huidige CBAM aanzienlijk uitbreiden en mogelijke ontwijkingsroutes voor koolstofintensieve producten afsluiten.
Uitbreiding naar downstream-producten
CBAM is sinds 1 januari 2026 volledig van kracht en geldt momenteel voor koolstofintensieve sectoren zoals staal, aluminium, cement, kunstmest, elektriciteit en waterstof. Het instrument moet voorkomen dat productie wordt verplaatst naar landen met minder strenge klimaatregels, een fenomeen dat bekend staat als ‘carbon leakage’.
Volgens de Europese Commissie en verschillende lidstaten bestaat echter het risico dat producenten buiten de EU niet langer de basismaterialen exporteren, maar deze verwerken tot halffabricaten of eindproducten die buiten het toepassingsgebied van CBAM vallen. Hierdoor kunnen de emissies alsnog buiten de EU toenemen, terwijl Europese producenten worden benadeeld.
Om dit risico te beperken, heeft de Raad ingestemd met een uitbreiding van CBAM naar een bredere groep downstream-producten. Daarnaast wordt de Europese Commissie gevraagd jaarlijks te beoordelen welke aanvullende productgroepen in de toekomst onder de regeling moeten worden gebracht.
Onderhandelingsdocumenten wijzen op omvangrijke uitbreiding
De voorgestelde uitbreiding omvat onder meer:
- Constructieproducten en prefab bouwmaterialen;
- Buizen en fittingen;
- Bevestigingsmaterialen;
- Metalen reservoirs en tanks;
- Onderdelen voor machines;
- Voertuigonderdelen;
- Elektrische componenten;
- Diverse soorten metalen meubels.
Deze lijst onderstreept dat zowel het voorzitterschap als de Europese Commissie inzetten op een substantiële uitbreiding van het aantal CBAM-plichtige goederen.
Mogelijke invoering vanaf 2028
De huidige inzet binnen de Raad is om de uitbreiding per 1 januari 2028 in werking te laten treden. Definitieve besluitvorming heeft echter nog niet plaatsgevonden. Het gaat op dit moment om een onderhandelingspositie van de Raad en een compromisvoorstel binnen de lopende wetgevingsprocedure.
De uiteindelijke reikwijdte van CBAM zal afhangen van de verdere behandeling binnen de Raad en de onderhandelingen met het Europees Parlement, die naar verwachting later dit jaar van start gaan.
Gevolgen voor handel en logistiek
Voor importeurs, expediteurs, douane-specialisten en andere logistieke dienstverleners kunnen de voorgestelde wijzigingen aanzienlijke gevolgen hebben. Een uitbreiding van CBAM betekent mogelijk nieuwe rapportageverplichtingen, aanvullende compliance-eisen en een grotere behoefte aan emissiedata binnen internationale toeleveringsketens.
Bedrijven die handelen in staal-, aluminium- en metaalgerelateerde producten doen er daarom verstandig aan de ontwikkelingen rond CBAM nauwlettend te volgen en tijdig te beoordelen welke impact de nieuwe regels kunnen hebben op hun producten, leveranciers en klanten.
